دکتر رفتن می تواند یک تجربه ی بسیار استرس آور برای کودکان اتیستیک و خانواده هایشان باشد.دراین کتابچه تلاش خواهیم کرد تا ضمن بیان دلایل این مشکل,راهکارهایی در جهت کاهش استرس این کودکان درموقعیت های درمانی یا بیمارستانی ارئه نماییم.

راهنمای والدین کودکان اتیستیک جهت بردن کودک به مطب پزشک

Going to the doctor : A guide for parents of children with an autistic spectrum disorder

 

نویسنده :    Emma Jones

ترجمه : مهدی قنادزاده

images02

مقدمه :

دلایل احتمالی ترس کودکان اتیستیک از رفتن به دکتر :

۱.ترس از موقعیت های پیش بینی نشده

اغلب کودکان اتیستیک نمی دانند در مطب دکتر یا بیمارستان چه اتفاقاتی برایشان خواهد افتاد و دکتر یا پرستار چه کاری انجام خواهد داد. ندانستن اینکه چه چیزی قرار است رخ دهد، می تواند در این کودکان ایجاد اضطراب و استرس کند.

همچنین حضور افراد غریبه در سالن انتظار، ناآشنا بودن فضای درمانی و وسایل موجود در اتاق پزشک می تواند برای یک کودک مبتلا به اتیسم دلهره آور و استرس زا باشد. تجربیات ناخوشایند قبلی و احساس درد و بیماری می تواند استرس را در این کودکان تشدید کند.

۲.مشکلات حسی

محرکات حسی می تواند یک عامل بسیار تاثیرگذار در رابطه کودک و دکتر یا ارتباط برقرارکردن کودک با فضای درمانی باشد. در واقع محرکات بینایی, لمسی یا شنیداری میتواند کودک مبتلا به اتیسم را آشفته سازد.

۲-۱ : نور

حسایت یک کودک اتیستیک به نورهای مشخص می تواند او را در محیط درمانی آشفته سازد. به عنوان مثال، نورهای شدید ممکن است برای برخی از کودکان اتیستیک آزاردهنده باشد و باعث آشفتگی آنها گردد.

۲-۲: لمس

برخی از کودکان اتیستیک نسبت به لمس شدن حساسیت کمتری دارند. یعنی ممکن است محرکات درد و گرما را در آستانه بالاتری احساس کنند. در واقع این دسته از کودکان فقط وقتی درد و گرما را حس میکنند که در معرض محرکات دردآوربسیار شدیدی قرار بگیرند.در مورد این گروه از کودکان باید بسیار هشیار بود زیرا این کودکان ممکن است در مقابل درد و گرما بسیار دیرتراز سایر کودکان واکنش نشان دهند و این مسئله می تواند باعث آسیب دیدن آنها در حین انجام معاینات پزشکی گردد.

از طرف دیگر به دلیل اینکه کودکان اتیستیک در تشخیص حواس مختلف بدن خود دچارمشکل هستند، ممکن است در مقابل محرکات درد، پاسخ های غیرمعمول ارئه دهند(مثلا در واکنش به محرکات درد، بخندند یا لباس هایشان را در بیاورند). اینگونه پاسخ ها ممکن است فرآیند تشخیص را برای پزشک معالج مختلل یا مشکل کند.

برخی دیگر از کودکان اتیستیک ممکن است حساسیت بیش از حد به لمس شدن داشته باشند. در نتیجه خفیف ترین محرکات حسی می تواند برایشان ناخوشایند یا دردناک باشد. این مسئله ممکن است باعث شود که زمانیکه پزشک معالج ,قصد معاینه فیزیکی کودک را دارد، با مشکلاتی مواجه گردد. همچنین مواد یا وسایلی که پزشک در حین انجام معاینات یا برای درمان استفاده می کند می تواند برای این دسته از کودکان، دردآور و آزاردهنده باشد. برای مثال ملافه روی تخت کودک، گاز استریل یا چسب زخم روی زخم کودک ممکن است برای وی آزاردهنده و ناخوشایند باشد.

۳-۲سرو صدا:

صدای گریه سایر کودکانی که در سالن انتظار هستند،موسیقی که در اتاق انتظار در حال پخش شدن است یا زنگی که پزشک برای صدا کردن بیماران استفاده می کند،همه می تواند یک محیط شلوغ و پر سرو صدا را برای کودک ایجاد کند. برخی از کودکان اتیستیک حساسیت بالایی به محرکات صوتی یا شنیداری دارند و حضور در یک محیط پرسروصدا می تواند آنها را آشفته و پریشان کند. ممکن است یک کودک اتیستیک در تشخیص صداهای مختلف موجود در یک محیط دچار مشکل گردد و این باعث آشفتگی بیشتر وی خواهد شد.

۳.فضای شخصی و میزان آگاهی از بدن:

برخی از افراد مبتلا به اتیسم باید یک فضا و محدوده ی مشخص برای خود داشته باشند و اجازه نمی دهند که دیگران وارد آن فضا شوند. بنابراین قرارگرفتن این دسته از کودکان در یک سالن شلوغ و پر سرو صدا یا یک اتاق انتظار مملو از دیگر بیماران می تواند باعث آشفتگی هرچه بیشتر آنها گردد. برای این دسته از کودکان اتیستیک نزدیک شدن دکتر به آنان هم می تواند باعث آشفتگی آنان گردد.

همچنین عده ای از کودکان مبتلا به اتیسم در شناخت اجزای یا قسمت های مختلف بدن خود دچار مشکل هستند. برای این دسته از افراد تشخیص دقیق اینکه کدام قسمت از بدنشان دچار مشکل است , میتواند کاری بسیار پیچیده و حتی غیر ممکن باشد. زیرا آنها درک درستی از اجزای مختلف بدن خود ندارند. در واقع این دسته از کودکان درد را حس میکنند ولی محل درد را تشخیص نمی دهندو به پزشک نمی توانند بفهمانند که کدام یک از اندام های بدن آنها یا کدام قسمت از بدنشان دچار اشکال است.

۴- مهارتهای ارتباطی :

کودکان اتیستیک به دلیل داشتن مشکلات ارتباطی, قادر نیستند تا درد و ناراحتی را به صورت کلامی یا غیر کلامی بیان کنند. همچنین فهم سوالاتی که دکتر یا پرستار از آنها می پرسد یا دستوراتی که به کودک گفته میشود, ممکن است برای آنها نامفهوم باشد زیرا این دسته از کودکان در درک جملات و عبارات دچار مشکل می باشند .

images

راهکارهایی که «رفتن به دکتر یا بیمارستان» را برای کودکتان و شما آسان تر می کند

  1. تا حدی که امکان دارد کودک را قبل از رفتن به دکتر , از نظر ذهنی آماده کنید. تهیه تقویمی که با استفاده از تصویر نشان دهد چه روزی زمان رفتن به دکتر است, میتواند راهکاری مفید باشد. این تقویم می تواند به صورت یک تقویم هفتگی یا ماهانه باشد. عکسی که نشان دهنده مطب دکتر است را به روز مشخصی که قرار است به دکتر مراجعه کنید بچسبانید. مثلا عکس را در تقویم،۲۳ دی می چسبانید. اگر درست کردن چنین تقویمی برایتان دشوار است روی روز یکشنبه یا می توانید عکس را روی تقویم های معمولی هم بچسبانید.
  2. اگر می توانید یک یا چند روز قبل از روزی که نوبت دکتر دارید از محل و مکان مطب همراه کار به کودکتان این فرصت را می دهد که به صورت کوتاه با کودکتان بازدید به عمل آورید. این با فضای مطب آشنا شود. اگر انجام این کار برایتان امکان پذیر نیست، سعی کنید با نشان دادن تصاویری از مطب های دکترها یا از فضای بیمارستانی, کودک را آماده ی رفتن به دکتر کنید. تصاویر را می توانید از اینترنت یا از مجلات تهیه کنید.
  3. بازی کردن با اسباب بازی هایی که عروسک دکتر, پرستار یا وسایل بیمارستانی دارند هم می تواند شیوه ای مفید برای آماده سازی کودک قبل از رفتن به دکتر باشد.
  4. در صورت امکان از منشی مطب بخواهید که اولین یا آخرین وقت را برای شما درنظر گیرد تا کودک شما در اتاق یا سالن انتظار معطل نگردد یا از منشی مطب بخواهید تا نوبت شما برای روز یا ساعاتی در نظر بگیرد که مطب دکتر خلوت تر است.
  5. وقتی وارد فضای مطب یا بیمارستان میشوید, سعی کنید فضایی را که به نظر می رسد کمترشلوغ است را برای نشستن کودکان انتخاب کنید (مثلا گوشه ای از سالن که خلوت تر است.).
  6. برخی کتاب ها با داستان های تصویری وجود دارند که در مورد دکتر, پرستار یا کودکانی است که به دکتر می روند. می توانید از تصاویر آن کتاب ها استفاده کنید تا ذهن کودک را آماده کنید تا کودک بداند در مطب دکتر چه اتفاقی خواهد افتاد.
  7. اگر دکتری که از او نوبت گرفته اید , دکتر همیشگی کودک نیست یا اینکه کودکتان را برای دلایلی غیر مرتبط با اتیسم به دکتر می برید (مثلا سرماخوردگی, آنفولانزا, شکستگی و…) سعی کنید در چنین مواقعی قبل از ورود یا همزمان با ورود به اتاق پزشک, او را متوجه این مطلب کنید که کودک شما اتیسم است و ممکن است برخی حساسیت های خاص (مثلا حساسیت لمسی) داشته باشد.
  8. همچنین بهتر است به پزشک اطلاعاتی در مورد ویزگی های ارتباطی و رفتاری کودک (مثلا سطح درک, سطح کلامی, شیوه ارتباطی و…) بدهید. همچنین اگر پزشک از موارد مورد علاقه کودک و موارد آزاردهنده ی کودک آگاهی داشته باشد, بهتر خواهد توانست روند معاینه و درمان را انجام دهد. این موارد را می توانید قبل از مراجعه به صورت تلفنی به منشی پزشک منتقل کنید یا روی یک کاغذ نوشته و به محض ورود به اتاق, به پزشک ارئه دهید.
  9. اگر کودکتان درک از اندام های بدن دارد ولی توانایی بیانی بسیار محدود دارد, می توانید تصویریک آدمک را به همراه داشته باشید تا کودک از طریق آن, منطقه ای که درد می کند را به شما یا دکتر نشان دهد.
  10. در صورتیکه کودکتان سطح درکی خوبی دارد می توانید با استفاده از شمردن افرادی که نوبتشان جلوتر از شماست به کودک نشان دهید که چه میزان باید منتظر باشد. نشان دادن عقربه های ساعت برای کودکانی که درک از ساعت دارند هم میتوانند یک شیوه مفید باشد.
  11. حتما از پاداش و تشویق استفاده کنید تا کودک را ترغیب کنید به نشستن و منتظر ماندن. همچنین در پایان ویزیت, به او جایزه ای( مانند: شکلات,بیسکوییت,کتاب مورد علاقه, پفک, چیپس و…) بدهید تا دفعه بعد کودک تمایل دشته باشد که به محیط بیمارستان یا مطب دکتر برگردد.
  12. می توانید از وسایل مورد علاقه کودک , اسباب بازی ها , کتاب های جذاب یا گوش دادن به موسیقی برای پرت کردن حواس کودک در سالن انتظار استفاده کنید. این مسئله باعث خواهد شد تا حواس کودک اتیسم از درگیری با محرکات آزاردهنده در سالن انتظار (شلوغی, سرو صدای دیگران, نور و…) به سمت اشیا مورد علاقه اش منحرف گردد و در نتیجه مشکلات رفتاری وی درآن محیط کاهش یابد.
  13. برای کودکان اتیستیکی که حساسیت بیش از حد به نور دارند میتوانید از عینکی های آفتابی و برای کودکانی که حساسیت بیش از حد به صدا دارند میتوانید از ماسک های شنیداری یا هدفون ها استفاده کنید.
  14. می توانی از اسباب بازی های کودک (عروسک و … ) استفاده کنید و به کودک نشان دهید که دکتر در اتاق چه کاری انجام خواهد داد.می توانید از توپ های فشاری یا دهنی های مخصوص نوزادان استفاده کنید و آنها را دراختیار کودک قرار دهید تا کودک بتواند در هنگام درد از آنها استفاده کند.

 

با تشکر از همکار گرامی جناب آقای مهدی قنادزاده

 

ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *